Kroonlijst lekt: het lek opsporen en de juiste herstelling kiezen

Hoe een lekkende kroonlijst eruitziet

In België is de kroonlijst de bak die het dak aan de straat- of tuinkant afboordt en die de dakgoot draagt. Op veel bakstenen huizen is dat een houten constructie met zink bekleed: het zink vormt de bak die het water opvangt, het hout dient als drager en als afwerking. Laat een van de twee het afweten, dan loopt het water niet meer naar de regenpijp.

De signalen zie je vanaf het voetpad of in de tuin:

• een streep of een donkere band op de baksteen, net onder de kroonlijst, die lang na de regen vochtig blijft;
• mos of een groene aanslag op de bovenste rijen bakstenen;
• verf die afbladdert op het hout, een plank die opzwelt of splijt;
• water dat als een gordijn tussen kroonlijst en gevel naar beneden valt in plaats van via de regenpijp;
• in de winter ijspegels aan de rand van de kroonlijst.

Binnen toont het lek zich later: behang dat loskomt bovenaan een gevelmuur, een vlek in de hoek van het plafond op de bovenste verdieping, een kelderlucht in een slaapkamer onder het dak. Op dat moment zit het water al een hele tijd in het metselwerk.

Kijken zonder naar boven te gaan: waar en wanneer het water ontsnapt

Een goede diagnose begint op de grond, op een dag met flinke regen. Neem een verrekijker als je er een hebt, loop rond het huis en noteer drie dingen: de exacte plek waar het water naar buiten komt, het moment waarop dat gebeurt (bij de eerste druppels of pas bij een stevige bui) en de windrichting die dag.

Zet nooit een ladder tegen een kroonlijst, ook niet om even te kijken. Het hout kan zwakker zijn dan het lijkt, en een zinken bak vervormt onder het gewicht van een ladder. De controle in de hoogte is werk voor de vakman, met een rolsteiger of een hoogtewerker, naargelang de toegang.

Enkele aanwijzingen geven al een richting:

• een lek op één plek, altijd dezelfde: een gescheurde soldeernaad, een lek verbindingsstuk of de aansluiting met de kroonlijst van de buren;
• lekken op verschillende plaatsen, zelfs bij lichte regen: zink dat over de hele lengte versleten is;
• water dat er vooraan overloopt, vooral in de herfst: een prop bladeren of een verstopte regenpijp, en dan moet je eerst de dakgoot en de regenpijpen laten uitkuisen;
• water dat naast de regenpijp naar buiten komt: een losgekomen of gescheurd uitloopstuk, het stuk dat de bodem van de kroonlijst met de buis verbindt.

De meest voorkomende oorzaken

De soldeernaad die breekt

Met de seizoenen zet het zink uit en krimpt het weer. Op een lange lengte zonder uitzetvoeg doet die beweging de soldeernaden uiteindelijk scheuren, vaak na een winter met sterk wisselende temperaturen. De barst is fijn en vanaf de grond onzichtbaar, maar ze laat bij elke regenbui water door.

Het zink dat doorlekt

Een zinken bak slijt langzaam. Hij wordt dunner waar water blijft staan: onder een hoop bladeren of mos die vochtig blijft, of in een stuk met tegenhelling. Hij kan ook van onderen worden aangetast als hij op vochtig, slecht verlucht hout rust. Is het metaal op meerdere plaatsen aangevreten, dan wacht je na het dichtsolderen van één gaatje gewoon op het volgende.

Het uitloopstuk en de regenpijp

De aansluiting tussen kroonlijst en regenpijp krijgt het zwaar te verduren. Een losgekomen mof, een ontbrekend bolrooster waardoor de bladeren in de buis glijden, een verstopte bocht onderaan de muur: het water stuwt terug en zoekt een andere uitweg.

Het hout dat rot

Loopt het water al lang onder het zink, dan zuigt de houten drager zich vol. Hij rot, de bak zakt door, de helling keert om en het water blijft nog meer staan. Die vicieuze cirkel moet je doorbreken. Zijn de keperuiteinden of de muurplaat aangetast, dan gaat de herstelling verder dan zinkwerk en is een controle van het dakhout nodig.

De aansluiting met het buurhuis

In een rij huizen met gemene muren lopen de kroonlijsten in elkaar over. Het lek zit soms precies op de grens tussen twee eigendommen, daar waar twee kroonlijsten uit verschillende periodes op elkaar aansluiten. Een duurzame herstelling vraagt dan een gesprek met de buren, zodat de aansluiting aan beide kanten wordt aangepakt.

Plaatselijk herstellen of de zinken bak vernieuwen

De keuze hangt niet af van de leeftijd van de kroonlijst, maar van de toestand van het metaal en van het hout.

Een plaatselijke herstelling is zinvol als het zink over de hele lengte gezond is, het gebrek op zichzelf staat en het hout droog is. We reinigen, solderen de naad opnieuw met tin, vervangen het uitloopstuk of een kort stuk, en doen een watertest voor we vertrekken.

Een nieuwe zinken bak is nodig als het metaal dun is of op verschillende plaatsen is aangetast, als de herstellingen elkaar opvolgen of als de helling niet meer klopt. Het zink wordt dan op maat geplooid, met uitzetvoegen op de juiste plaatsen, en gelegd op een drager die eerst in orde is gebracht. Rotte planken worden eerst vervangen, anders zakt het nieuwe zink mee door.

Sommigen stellen voor om de binnenkant van de kroonlijst te bekleden met een kunststofmembraan. Dat gaat snel, maar het lost geen beschadigd hout of omgekeerde helling op, en de aansluiting op de resterende zinken stukken is niet altijd eenvoudig. Die oplossing verdient een gesprek, ze mag je niet worden opgedrongen.

Wantrouw daarentegen kit, koude bitumen of kleefband die als definitieve herstelling worden voorgesteld. Ze helpen je een paar weken verder, tot er een droge dag is om te solderen. Ze verbergen ook de barst, wat het volgende werk moeilijker maakt.

Wat uitstellen je kost

Een lekkende kroonlijst verergert niet in één keer, en net dat maakt ze verraderlijk. Het water dat langs de gevel loopt, verzadigt de baksteen bovenaan de muur. Bij de eerste vorst doet dat water het oppervlak van de bakstenen barsten en holt het de voegen uit. De gids over bakstenen gevels en slagregen laat zien hoe dat vocht uiteindelijk door de muur trekt.

Hoger blijven het hout van de kroonlijst en het uiteinde van de kepers maandenlang nat. Precies wat zwammen zoeken. En als de vlek eindelijk in de slaapkamer verschijnt, moet vaak ook het pleisterwerk opnieuw, bovenop de kroonlijst.

De prijs van een herstelling hangt af van de betrokken lengte, de toestand van het hout, het type kroonlijst (geprofileerd, bakgoot, hangende dakgoot) en de toegang: een smalle straat of een hoge gevel vraagt een stelling of een hoogtewerker. Die punten nemen we ter plaatse op voor we een prijs berekenen.

Voor de winter: wat je zelf kunt doen, wat je beter uitbesteedt

Zelf, zonder risico te nemen:

• bekijk de gevel tijdens de regen en fotografeer de strepen, met de datum erbij;
• kijk of de regenpijp onderaan de muur goed afvoert en of het inspectieputje niet verstopt is;
• zoek binnen naar sporen, ook lichte, in de kamers onder het dak;
• hangt er een boom boven het dak, plan dan een snoeibeurt.

Voor de vakman: een kroonlijst controleer je bij voorkeur in de herfst, na de bladval, tegelijk met het uitkuisen van de goten. Dat is ook de periode die we aanraden in onze gids over het juiste moment om de dakgoten te laten reinigen. Verschijnt het water binnen zonder duidelijk spoor op de gevel, begin dan beter met een methodische lekdetectie: de kroonlijst is niet altijd de schuldige.

Veelgestelde vragen